Maqaal: Madaxda dawlada oo lacago lunsaday

Sida ku qoran war bixin kasoo baxday guddiga baaritaanada Q,M kana kooban 200 oo bogh ayaa waxaa lagu sheegay inmadaxda ugu sar sareysa dawlada KMG ee Soomaaliya ay lunsadeen lacago badan oo caalamku Soomaaliya ugu deeqay.
Warbixintaan Q,M kasoo baxday waxaa lagu sheegay in M/weynaha, Gudoomiyaha baarlamaanka iyo R/wasaaraha ay ku maqan yihiin malaayiin Dollar oo ay lunsadeen sida ku qoran warbixinta.

Gudigaan waxay warbixintooda ku sheegeen in 10 million oo Dollar oo dawlada soo gashay sanadii 2009 illaaa iyo 2010 ay maqan tahay 7 million oo ka mid ah taasoo ka dhigan in 10 Dollar oo kasta oo dawladu heshay la lunsaday 7 Dollar ama arka dhinaca kal;er loo dhigo ay noqonayso in la lunsado 70% lacagaha dawladu hesho .

Warbixinta ay soo saareen gudigaan Q,M u qaabilsan baaritaanada ee monirtiring group la yiraahdo waxaa lagu yiri.
“Sanadkii 2011 xafiisyada M/weynaha, R/wasaaraha iyo kan Shariif Xasan waxaa ku maqan 12 million oo Dollar” waxaana warbixintu intaa ku dartay in xog kale oo la helay ay muujinayso in sanadkii 2011 madaxda dawladu lunsadeen lacag dhan 40 million dollar.

Q,M waxay leedahay heerka musuq maasuqa Soomaaliya ee ay sameeyeen madaxda dawlada KMG ee Soomaaliyaa y tahay mid si weyn loogu xad gudbay hantida dawlada oo ay si gaar ah ugu takri faleen madaxda dawlada ugu sar sareysa.
Shariif Xasan Sh, Aadan oo xildhibaanada qaar sheegeen inay xilka ka qaadeen waxaay warbixintu si gaar ah u sheegtay in xafiiskiisa ay ku maqan tahay 130 illaa iyo 150 million oo Dollar taasoo lagu sheegay inuu dano qaas ah ku fushaday.
Intii Shariif Xasan ahaa wasiirka maaliyada dawlada ayay warbixintu xustay in lacag badan dawlada laga xaday waxayna sidoo kale war bixintaan lagu xusay in dhaqaalihii dawladu dibadaha ka heshay aysan waligood ku xaroon bangiga dhexe ama qasnadaha dawladu leedahay.

Marka laga eego xafiiska M/weynaha waxay wearbixintu xusat inay ku maqantahay 1.5 million oo Dollar taasoo uu ku bixiyay sida warbixintu xustay inuu siiyay ganacsato ay isku heyb yihiin si ay ganacsigooda ugu hor mariyaan.

Baasabooro ka mid ah kuwa cusub ee E-Passport oo la siiyay xubno ka tirsan Xarakadda Al-Shabab iyo burcad badeeda Soomaalida ayay warbixintu xustay inuu M/weyne Shariif fududeeyay ama uu ku lug lahaa.

Nin ay warbixintu magaciisa ku sheegtay Max’ed Cabdi Xasan oo Afweyne ku magac dheer madaxna u ah burcad badeeda Soomaalida ayaa la sheegay in M/weynuhu u sameeyay Passport nooca diplomatic , ga la yiraahdo iyo dukumiintiyo kale oo dambiyadiisa daboolaya Gudigaan ayaa M/weynaha kasoo xigtay inuu u sheegay in laga yaabo in dhaqaalaha dawladu hesho ay ku dhacaan gacmo gaar ah xilli uu dalbanayay taageero dawladu hesho.

R/wasaarihii hore ee xukuumadda KMG Max’ed C//laahi Max’ed “Faraamjo” iyo M/weynaha M/mul goboledka Puntland ayay warbixintu xustay inay lunsadeen lacago loogu deeqay.

warbixintaan waxay xusay in eedeyntaani ay keenayso in xubnaha la eedeeyay la eedeeyay ay golaha amaanka ee Q,M cuna qabatayn deg deg ah saaraan.

Bangiga adduunka ayaa bishii May ee sanadkaan war uu soo saaray waxaa uu ku sheegay in Soomaaliya laga lunsaday lacag dhan 131 million oo Dollar taasoo ku maqan jeebabka madaxda dawlada.

Eedeymaha noocaan oo kale ah dhawr jeer ayay soo laalabteen iyadoona madaxda dawlada lagu eedeeyo inay musuq maasuqaan dhaqaalaha ay helaan.

Shaqaalaha u shaqeeya dawlada iyo ciidamadaba inta badan waxay cabasho ka muujiyaan mushaar la’aan heysata.

Madaxda dawlada ee hadda warbixintu xustay waxay si weyn u haminayaan inay ku soo baxaan doorashooyinka dalka ka dhacaya bisha soo socota ee August.

Burhaan Diini Faarax
burhandiini@gmail.com

Naga soo wac halkan (Skype)

Somaliweyn Media Center (SMC)

contact@somaliweyn.com